"
tammetin.jpg (2780 bytes)

Sermaye Piyasası Kurulundan

Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği

Resmi Gazete Tarihi:13.04.2004

Resmi Gazete Sayısı: 25432

Amaç

Madde 1 - Bu Tebliğin amacı, borsa yatırım fonlarının kuruluşlarına, faaliyet ilke ve kurallarına, katılma belgeleri ile bunların halka arzına ve kamunun aydınlatılmasına ilişkin esasları düzenlemektir.

Dayanak

Madde 2 - Bu Tebliğ, 2499 sayılı Kanunun değişik 37 ve 38'inci maddelerine dayanılarak düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 3 - Bu Tebliğde geçen;

Kanun : 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,

Kurul : Sermaye Piyasası Kurulunu,

Fon : Borsa Yatırım Fonunu,

Kurucu: Bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri ve kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım sandıkları ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi uyarınca kurulmuş olan sandıkları,

Borsa: Sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü borsalar ile kıymetli madenler borsaları ve bunlarla aynı mahiyetteki yurt dışı borsaları ve borsa dışı teşkilatlanmış diğer piyasaları,

Yönetici: Kurul'dan portföy yöneticiliği faaliyeti yetki belgesi almış kuruluşları,

Saklamacı kuruluş: İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. ve/veya Kurul'ca yetkilendirilen diğer kuruluşları,

İMKB: İstanbul Menkul Kıymetler Borsasını,

Yetkilendirilmiş katılımcı: Borsa fonlarının oluşturulması ve geri alım süreçlerinde aktif rol oynayan, kurucuyla sözleşme imzalamış bulunan ve Kurulca uygun görülen aracı kurum ve bankaları,

Asgari İşlem Birimi: Borsa fonu katılma belgelerinin oluşturma ve geri alım işlemlerinde gerekli olan minimum borsa fonu katılma belgesi miktarını,

Yeni Fon Katılma Belgesi Oluşturulması: Yetkilendirilmiş katılımcı tarafından, fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde, portföyde yer alan menkul kıymet ve nakdin biraraya getirilerek saklamacı kuruluşa teslim edilmesi suretiyle asgari işlem birimi miktarı veya katları kadar yeni fon katılma belgesinin oluşturulma sürecini,

Fon Katılma Belgelerinin Geri Alınması: Yetkilendirilmiş katılımcı tarafından en az bir asgari işlem birimi oluşturularak, saklamacı kuruluşa teslim edilmesi ve karşılığında söz konusu katılma belgelerine karşılık gelen menkul kıymet ve nakdin alınması sürecini,

Fon Tutarı: Borsa fonlarının, içtüzüklerinde hüküm bulunmak kaydıyla, çıkarabilecekleri azami katılma belgesi miktarına karşılık gelen tutarı,

Birincil Piyasa İşlemi: Bu Tebliğdeki anlamı itibariyle, yetkilendirilmiş katılımcılarla saklamacı kuruluş arasında yeni fon katılma belgesi oluşturulması ve fon katılma belgelerinin geri alınması süreçlerinin ayni olarak gerçekleştirildiği işlemleri,

Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği: 19/12/1996 tarihli ve 22852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri:VII, No:10 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğini,

TTSG: Türkiye Ticaret Sicili Gazetesini,

ifade eder.

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Borsa Yatırım Fonu

Madde 4 - Borsa yatırım fonu, katılma belgeleri borsa pazarlarında işlem gören, fonun oluşturulma sürecine doğrudan katılan yetkilendirilmiş katılımcıların fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde, portföyde yer alan menkul kıymet ve nakdi biraraya getirerek karşılığında fon katılma belgesi alabildiği ya da söz konusu kurumların en az asgari işlem birimine tekabül eden fon katılma belgelerini saklamacı kuruluşa iade edip karşılığında fonun içindeki menkul kıymetlerin payına düşen kısmını alabildiği, riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre portföy işletmek amacıyla kurulan malvarlığıdır.

Fonun tipi ve türü

Madde 5 - Borsa yatırım fonları, portföyünün en az %80'i devamlı olarak baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeks kapsamındaki menkul kıymetlerden oluşan ve bu Tebliğ'in 1 numaralı ekinde yer alan formüle uygun olarak yapılan hesaplama çerçevesinde, baz alınan endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az %90 olacak şekilde, baz alınan endeksi takip etmek üzere Endeks Fon olarak kurulur.

Borsa fonları, birinci fıkrada belirtilen çerçevede, baz alınan endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin;

a) Tümünden tam kopyalama yoluyla,

b) Seçilen bir kısmından örnekleme yoluyla,

oluşturulabilir.

Fon portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini, devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların menkul kıymetlerine yatıran fonlar A tipidir.

A Tipi olmayanlar dahil olmak üzere borsa fonlarının katılma belgeleri menkul kıymet niteliğindedir.

İKİNCİ BÖLÜM

Fonun Kuruluşuna İlişkin Hükümler

Fon kuruluşu için gerekli belgeler

Madde 6 - Fon kuruluşunda, 19/12/1996 tarihli ve 22852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri:VII, No:10 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 16 ncı maddesinde sayılan bilgi ve belgeler ile birlikte aşağıdaki bilgi ve belgelerin de yer alması şarttır:

a) Yetkilendirilmiş katılımcının;

1- Başvuru tarihi itibariyle ortaklık yapısı,

2- Bağımsız denetimden geçmiş son mali tabloları,

3- Yetkilileri hakkında bilgi,

b) Yetkilendirilmiş katılımcı olmanın gerektirdiği yeterli mekan, teknik donanım ve örgütlenmenin sağlanmış ve personelin buna uygun görev ve sorumluluklarının belirlenmiş olduğuna ilişkin bilgi,

c) Baz alınan endeks hakkında bilgi,

d) Asgari işlem miktarı hakkında bilgi.

Fon İçtüzüğü

Madde 7 - Fon içtüzüğünde, en az Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 17 nci maddesinde yer alan hususlarla birlikte aşağıdaki hususların bulunması zorunludur.

a) Yetkilendirilmiş katılımcının unvanı ve adresi,

b) Asgari işlem birimi,

c) Yeni fon katılma belgesi oluşturulmasına ve geri alımına ilişkin esaslar,

d) Fon katılma belgelerinin borsada alım satımına ilişkin esaslar.

Fon içtüzük standardı Kurul tarafından belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Katılma Belgelerinin Kurul Kaydına Alınmasına ve Halka Arzına İlişkin Hükümler

Katılma Belgelerinin Kayda Alınması Başvurusu

Madde 8 - Kurucu, fonun katılma belgelerinin kayda alınması için bir dilekçe ekinde Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 23 üncü maddesinde sayılan belgelere ek olarak, yetkilendirilmiş katılımcılar ile imzalanan sözleşmelerle birlikte Kurul'a başvurur.

Fon Portföyünün Oluşturulması, Avansın Tahsisi ve İlk Halka Arz

Madde 9 - Fon portföyü;

a) Kurucu tarafından en az Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 20 nci maddesinde belirtilen asgari fon tutarı kadar fona avans konulması,

ve/veya

b) Söz konusu tutar kadar Borsa dışında süreli bir halka arz gerçekleştirilmesi,

yoluyla oluşturulur.

Halka arzın süresi 2 iş gününden az 30 iş gününden fazla olamaz. Kurul'dan uygun görüş almak suretiyle, halka arz süresi uzatılabilir.

Kurucunun, fona avans tahsis etmesi durumunda ise, söz konusu avansla fon portföyü en geç üç gün içinde içtüzük hükümlerine göre kurucu tarafından oluşturulur.

Her iki durumda da, fonun Borsa'da işlem görmeye başlamasından önce, birinci fıkrada belirtilen fon tutarına ulaşılması zorunludur.

Borsa'da İşlem Görme

Madde 10 - Borsa fonu katılma belgelerinin kayda alınması için Kurul'a yapılan başvurular sonucunda Kurul tarafından kayda alınan katılma belgeleri, kurucunun Borsa'ya başvurması halinde, İMKB mevzuatı çerçevesinde, Borsa'nın uygun göreceği ilgili pazarda işlem görür.

Aracılık Yüklenimi

Madde 11 - Borsa fonlarının ilk halka arzında, halka arz edilecek katılma belgelerinin halka arz yoluyla satılmasının ve satılamayan kısmının tamamının bedeli satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınmasının (bakiyeyi yüklenim) taahhüt edilmesine ilişkin olarak, Kurulun aracılık faaliyetleri ve aracı kuruluşlara ilişkin düzenlemelerine uygun olarak aracılık yüklenimi sözleşmesinin imzalanması zorunludur.

Aracılık yüklenimi yalnızca kurucu tarafından üstlenilebileceği gibi, kurucu ile yetkilendirilmiş katılımcılardan oluşan bir konsorsiyum tarafından da gerçekleştirilebilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Fonun İşleyiş Esaslarına ve Katılma Belgelerine İlişkin Hükümler

Fonun Birincil ve İkincil Piyasa İşlemleri

Madde 12 - Borsa fonlarının birincil piyasa işlemleri yetkilendirilmiş katılımcılarla saklamacı kuruluş arasında yeni fon katılma belgelerinin oluşturulması ve fon katılma belgelerinin geri alınması süreçlerinin ayni olarak gerçekleştirildiği işlemlerden oluşur.

Fon katılma belgesi oluşturma sürecinin ardından, yetkilendirilmiş katılımcılar aracılığıyla elde edilen yeni oluşturulan fon katılma belgelerinin, borsada alım satıma tabi tutulması fonun ikincil piyasa işlemlerini oluşturur.

Yeni Fon Katılma Belgelerinin Oluşturulma Süreci

Madde 13 - Tedavülde bulunan katılma belgesi sayısının artırılmak istenmesi halinde, belirlenen fon tutarını aşmamak kaydıyla, fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde, fon portföyünde yer alan menkul kıymet ve nakdi bir araya getiren yetkilendirilmiş katılımcı, bir araya getirmiş olduğu bu portföyü saklamacı kuruluşa teslim ederek asgari işlem birimi miktarı ve katları kadar yeni fon katılma belgesi oluşturur. Takas zamanında, menkul kıymetler ve nakdi alan saklamacı kuruluş, bunların karşılığında yeni fon katılma belgelerini yetkilendirilmiş katılımcıya iletir.

Yeni fon katılma belgesi oluşturulması sürecine ilişkin ayrıntılı esaslara yetkilendirilmiş katılımcı ve kurucu arasında imzalanan sözleşmelerde yer verilir.

Fonun Katılma Belgelerinin Geri Alınma Süreci

Madde 14 - Fon katılma belgelerinin tümünü veya bir kısmını elinden çıkarmak isteyen yetkilendirilmiş katılımcı, en az bir asgari işlem birimi oluşturur ve söz konusu katılma belgelerini saklamacı kuruluşa teslim eder. Takas zamanında yetkilendirilmiş katılımcı, vermiş olduğu katılma belgelerinin karşılığında portföyden payına düşen miktarda menkul kıymet ve nakdi alır.

Fon katılma belgelerinin geri alımını gerçekleştirmek ve yeni fon katılma belgelerini oluşturmak üzere yetkilendirilmiş katılımcı veya katılımcılar ile kurucu arasında sözleşme imzalanır ve söz konusu yetkilendirilmiş katılımcılar izahnamede belirtilir.

Asgari İşlem Birimi

Madde 15 - Yetkilendirilmiş katılımcılar, fon katılma belgelerinin oluşturulması ve geri alınması işlemlerini asgari işlem birimini oluşturan bloklar halinde gerçekleştirirler. Asgari işlem biriminin miktarı Kurul'un ve saklamacı kuruluşun uygun görüşü alınarak kurucu tarafından belirlenir ve fon içtüzüğünde yer alır.

Katılma Belgelerinin Fiyatı ve Değeri

Madde 16 - Her bir fon katılma belgesinin net aktif değeri ve işlem fiyatı olmak üzere iki ayrı değeri bulunur.

Net aktif değer; katılma belgesi sahiplerinin adına fona dahil edilen menkul kıymet portföyünün ve/veya fonun yatırım yaptığı diğer varlıkların toplam değerine alacakların eklenip borçların düşülmesi suretiyle bulunan tutarı ifade eder. Net aktif değerin mevcut katılma belgesi sayısına bölünmesi sonucunda pay başına net aktif değer bulunur.

İşlem fiyatı ise, borsada işlem gününde gerçekleşen son işlem fiyatıdır.

Net aktif değerin hesaplanması kurucunun sorumluluğunda olup, Borsa'nın uygun gördüğü ve fon izahnamesinde açıklanan şekilde ilan edilir.

Katılma Belgesi

Madde 17 - Borsa fonu katılma belgesi, belge sahibinin kurucuya karşı sahip olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren menkul kıymet niteliğinde bir senet olup, kaydi değer olarak tutulur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Yönetim İlkelerine İlişkin Hükümler

Fon Portföyüne İlişkin Sınırlamalar

Madde 18 - Borsa yatırım fonlarının yönetiminde, Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 42 nci maddesinde endeks fonlar için belirtilen portföy sınırlamalarına uyulması şarttır.

Fonların Yapabilecekleri Diğer İşlemler

Madde 19 - Borsa fonları, Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 43 üncü maddesinin (b) ve (d) bentlerindeki işlemleri yapabilirler.

Portföy Değerleme Esasları

Madde 20 - Borsa fonlarının portföylerinde yer alan varlıklardan; baz alınan endeks kapsamında bulunan menkul kıymetler endeksin hesaplanma yöntemiyle uyumlu olacak şekilde izahnamede açıklanan şekliyle değerlenir.

ALTINCI BÖLÜM

Kamuyu Aydınlatmaya İlişkin Hükümler

Portföy Yapısına İlişkin Bilgilerin Kamuya Açıklanması

Madde 21 - Baz alınan endeksin ve fon portföyünün kamuya açıklanma periyodları ve zamanlamaları konusunda ayrıntılı bilgilerin izahnamede yer alması zorunludur.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Ortak Hükümler

Madde 22 - Bu Tebliğde hüküm bulunmayan konularda; borsa fonları Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 33, 34, 40, 41, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53 ve 54 üncü maddelerinde yer alan hükümlere tabidir.

Yürürlük

Madde 23 - Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 24 - Bu Tebliğ hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütür.

Korelasyon katsayısı, belirli bir dönemde baz alınan endeksin değeri ile borsa fonunun birim pay değeri arasındaki ilişkiyi ifade eden (+1) ile (-1) arasında bir değer olup, aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

          §(Xt-Xort)*(Yt-Yort)
  r = -------------------------------
        /¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯2   /¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯2
       V §(Xt-Xort) * V §(Y1-Yort)

±(İnteraktif CD not: § sembolu sigma toplam sembolu yerine kullanılmıştır.)±

r : Korelasyon katsayısı,

Xt : Fonun t günündeki birim pay değeri

Yt : Baz alınan endeksin t günündeki değeri

§ort : Hesaplama dönemindeki ortalama birim pay değeri

(§Xt/Hesaplama dönemindeki gün sayısı)

Yort : Hesaplama dönemindeki ortalama endeks değeri

(§Yt/Hesaplama dönemindeki gün sayısı)

tammetin.jpg (2780 bytes)